Trang Chủ Hòa Bình là kết quả của Công Lý và Tình Liên Đới (Is 32,17; Gc 3,18; Srs 39) - Peace As The Fruit Of Justice and Solidarity Quà tặng Tin Mừng

BBT CGVN YouTube
Thánh Kinh Công Giáo
Cầu nguyện bằng email
Hội Đồng Giám Mục VN
Liên Lạc

Văn Kiện Vatican 2

Lectio divina

Suy Niệm & Cầu Nguyện

Học Hỏi Kinh Thánh

Lớp KT Sr Cảnh Tuyết

Nova Vulgata

Sách Bài Đọc UBPT

GH. Đồng Trách Nhiệm

Video Giảng Lời Chúa

Giáo Huấn Xã Hội CG

Tuần Tin HĐGMVN

Giáo Sĩ Việt Nam

ThăngTiến GiáoDân

Bản Tin Công Giáo VN.

Chứng Nhân Chúa Kitô

Thánh Vịnh Đáp Ca

Phúc Âm Nhật Ký

Tin Vui Thời Điểm

Tin Tức & Sự Kiện

Văn Hóa Xã Hội

Thi Ca Công Giáo

Tâm Lý Giáo Dục

Mục Vụ Gia Đình

Tư Liệu Giáo Hội

Câu Chuyện Thầy Lang

Slideshow-Audio-Video

Chuyện Phiếm Gã Siêu

Các Tác Giả
  Augustinô Đan Quang Tâm
  Ban Biên Tập CGVN
  Bác sĩ Ng Tiến Cảnh, MD.
  Bác Sĩ Nguyễn Ý-Đức, MD.
  Bùi Nghiệp, Saigon
  Br. Giuse Trần Ngọc Huấn
  Cursillista Inhaxiô Đặng Phúc Minh
  Dã Quỳ
  Dã Tràng Cát
  Elisabeth Nguyễn
  Emmanuel Đinh Quang Bàn
  EYMARD An Mai Đỗ O.Cist.
  Fr. Huynhquảng
  Gia Đình Lectio Divina
  Gioan Lê Quang Vinh
  Giuse Maria Định
  Gm Phêrô Huỳnh Văn Hai
  Gm. Giuse Đinh Đức Đạo
  Gm. Giuse Vũ Văn Thiên
  Gm. JB. Bùi Tuần
  Gm. Nguyễn Thái Hợp, op
  Gm. Phêrô Nguyễn Khảm
  Gs. Đỗ Hữu Nghiêm
  Gs. Ben. Đỗ Quang Vinh
  Gs. Lê Xuân Hy, Ph.D.
  Gs. Nguyễn Đăng Trúc
  Gs. Nguyễn Văn Thành
  Gs. Phan Văn Phước
  Gs. Trần Duy Nhiên
  Gs. Trần Văn Cảnh
  Gs. Trần Văn Toàn
  Hồng Hương
  Hiền Lâm
  Hoàng Thị Đáo Tiệp
  Huệ Minh
  HY. Nguyễn Văn Thuận
  HY. Phạm Minh Mẫn
  JB. Lê Đình Nam
  JB. Nguyễn Hữu Vinh
  JB. Nguyễn Quốc Tuấn
  Jerome Nguyễn Văn Nội
  Jorathe Nắng Tím
  Jos. Hoàng Mạnh Hùng
  Jos. Lê Công Thượng
  Jos. Vinc. Ngọc Biển, SSP
  Joseph Vũ
  Khang Nguyễn
  Lê Thiên
  Lm Antôn Nguyễn Ngọc Sơn, HKK
  Lm. Anmai, C.Ss.R.
  Lm. Anphong Ng Công Minh, OFM.
  Lm. Anrê Đỗ Xuân Quế op.
  Lm. Antôn Nguyễn Văn Độ
  Lm. Đan Vinh, HHTM
  Lm. Đỗ Vân Lực, op.
  Lm. G.Trần Đức Anh OP.
  Lm. GB. Trương Thành Công
  Lm. Giacôbê Tạ Chúc
  Lm. Gioan Hà Trần
  Lm. Giuse Hoàng Kim Đại
  Lm. Giuse Lê Công Đức
  Lm. Giuse Ngô Mạnh Điệp
  Lm. Giuse Vũ Thái Hòa
  Lm. Inhaxio Trần Ngà
  Lm. JB Nguyễn Minh Hùng
  Lm. JB Trần Hữu Hạnh fsf.
  Lm. JB. Bùi Ngọc Điệp
  Lm. JB. Vũ Xuân Hạnh
  Lm. Jos Đồng Đăng
  Lm. Jos Cao Phương Kỷ
  Lm. Jos Hoàng Kim Toan
  Lm. Jos Lê Minh Thông, OP
  Lm. Jos Nguyễn Văn Nghĩa
  Lm. Jos Phan Quang Trí, O.Carm.
  Lm. Jos Phạm Ngọc Ngôn
  Lm. Jos Trần Đình Long sss
  Lm. Jos.Tuấn Việt,O.Carm
  Lm. Lê Quang Uy, DCCT
  Lm. Lê Văn Quảng Psy.D.
  Lm. Linh Tiến Khải
  Lm. Martin Ng Thanh Tuyền, OP.
  Lm. Minh Anh, TGP. Huế
  Lm. Ng Công Đoan, SJ
  Lm. Ng Ngọc Thế, SJ.
  Lm. Ngô Tôn Huấn, Doctor of Ministry
  Lm. Nguyễn Hữu An
  Lm. Nguyễn Thành Long
  Lm. Nguyễn Văn Hinh (D.Min)
  Lm. Pascal Ng Ngọc Tỉnh
  Lm. Pet. Bùi Trọng Khẩn
  Lm. Phêrô Phan Văn Lợi
  Lm. Phạm Văn Tuấn
  Lm. Phạm Vinh Sơn
  Lm. PX. Ng Hùng Oánh
  Lm. Raph. Amore Nguyễn
  Lm. Stêphanô Huỳnh Trụ
  Lm. Tôma Nguyễn V Hiệp
  Lm. Trần Đức Phương
  Lm. Trần Mạnh Hùng, STD
  Lm. Trần Minh Huy, pss
  Lm. Trần Việt Hùng
  Lm. Trần Xuân Sang, SVD
  Lm. TTT. Võ Tá Khánh
  Lm. Vũ Khởi Phụng
  Lm. Vĩnh Sang, DCCT
  Lm. Vinh Sơn, scj
  Luật sư Đoàn Thanh Liêm
  Luật sư Ng Công Bình
  Mẩu Bút Chì
  Mặc Trầm Cung
  Micae Bùi Thành Châu
  Minh Tâm
  Nữ tu Maria Hồng Hà CMR
  Nguyễn Thụ Nhân
  Người Giồng Trôm
  Nhà Văn Hương Vĩnh
  Nhà văn Quyên Di
  Nhà Văn Trần Đình Ngọc
  Nhạc Sĩ Alpha Linh
  Nhạc Sĩ Phạm Trung
  Nhạc Sĩ Văn Duy Tùng
  Phaolô Phạm Xuân Khôi
  Phêrô Phạm Văn Trung
  Phó tế Giuse Ng Xuân Văn
  Phó tế JB. Nguyễn Định
  Phùng Văn Phụng
  Phạm Hương Sơn
  Phạm Minh-Tâm
  PM. Cao Huy Hoàng
  Sandy Vũ
  Sr. Agnès Cảnh Tuyết, OP
  Sr. M.G. Võ Thị Sương
  Sr. Minh Thùy, OP.
  Têrêsa Ngọc Nga
  TGM. Jos Ngô Quang Kiệt
  TGM. Phaolô Bùi Văn Đọc
  Thanh Tâm
  thanhlinh.net
  Thiên Phong
  Thy Khánh
  Thơ Hoàng Quang
  Tiến Hùng
  Tiến sĩ Nguyễn Học Tập
  Tiến Sĩ Trần Mỹ Duyệt
  Trầm Tĩnh Nguyện
  Trầm Thiên Thu
  Trần Hiếu, San Jose
  Vũ Hưu Dưỡng
  Vũ Sinh Hiên
  Xuân Ly Băng
  Xuân Thái
Nối kết
Văn Hóa - Văn Học
Tâm Linh - Tôn Giáo
Truyền Thông - Công Giáo
  GH. Đồng Trách Nhiệm
LIÊN ĐỚI HỖ TƯƠNG VÀ PHỤ TÚC BẢO TRỢ TRONG HUẤN DỤ XÃ HỘI CỦA GIÁO HỘI ( 7 )

NGUYỄN HỌC TẬP 

B - Gia đình trong Huấn Dụ Xã Hội của Giáo Hội.

Một trong những lãnh vực quan trọng khác của đời sống xã hội, mà chúng ta thấy Huấn Dụ Xã Hội của Giáo Hội áp dụng rõ ràng nguyên tắc liên đới hỗ tương và phụ túc bảo trợ, đó là lãnh vực gia đình. Gia đình là

   - " tế bào khởi thủy và quan trọng sống còn của đời sống xã hội " ( Actuositatem apostolicam, n. 11).

   - " Gia đình có những mối liên hệ sống còn và cấu trúc với xã hội, bởi vì gia đình là nền tảng xã hội và tiếp tục nuôi dưỡng xã hội qua phận vụ phục vụ đời sống của mình: thật vậy, từ gia đình sinh sản ra các người công dân và trong gia đình các công dân có được mái trường tiên khởi về các đức tín xã hội, linh hồn của đời sống và của phát triển chính xã hội " ( Famiglia Cristiana, n. 42).

Như vậy gia đình là nơi chốn đặc biệt để phát huy xã hội tính của con người.

Các Đức Thánh Cha xác nhận rằng: gia đình được đặt nền tảng trên hôn nhân

   - là xã hội tự nhiên, bởi vì gia đình có căn cội của mình thoát xuất từ xã hội tính của con người;

   - là xã hội nguyên thủy, tức là tự tạo lấy mình, bởi vì gia đình được thành lập do các lý do tự lập, có nguyên cội của mình trong con người có ý định tạo ra một đời sống hiệp nhứt, dựa trên việc ban tặng hoàn toàn chính mình cho nhau;

   - là một xã hội khởi thủy, bởi lẽ gia đình là thực thể khởi thủy của xã hội con người;

   - là xã hội tiền quốc gia, bởi vì có trước Quốc Gia;

   - là xã hội tối thượng, không phải vì gia đình có quyền năng vô hạn, mà bởi vì gia đình có chủ thể tính,  thực thể,  năng quyền họ tộc và cùng đích luân lý của chính mình " Toso Mario, " DCS e Famiglia ", in La Società, 2 8 2004), pp. 215-219).  

Trong khuôn viên bài viết, chúng ta đặc tâm chú ý đến hai đặc tính cuối cùng,

   - gia đình có trước, tự lập và tối thượng đối với Quốc Gia, và đối với các tổ chức xã hội khác, bởi vì gia đình được hiện hữu  và có cùng đích được nhằm đến từ các chủ thể liên hệ, đứng ra tạo lập và là thành phần của gia đình.

   Hiểu như vậy, Quốc Gia, dựa trên nguyên tắc phụ túc bảo trợ, phải nhận biết, bảo vệ và phát huy sự hiện hữu tự lập và động tác của gia đình. các quyền và bổn phận của gia đình.

Quốc Gia không nên hấp thụ làm tan biến gia đình trong các cơ cấu của mình hay thay thế cho gia đình, loại bỏ gia đình khỏi những phận vụ của mình, bằng cách truất hữu đi trách nhiệm và đối đãi với gia đình theo phương thức cứu tế xã hội . Đúng hơn là phải giúp đỡ trợ lực các gia đình ( Centesimus annus, n. 49). 

Quốc Gia nên trợ lực gia đình trong lúc tạm thời gia đình không có khả năng , hoàn hảo hóa và nâng đỡ để cho gia đình có thể đáp ứng lại sứ mạng của mình ( ĐTC Gioan Phaolồ II, Lettere alle famiglie , n. 17). 

Thông Điệp Familiaris consortio liệt kê một bản dài các quyền của chính gia đình, chắc chắn ai cũng có thể tra cứu được, để tránh cho bài viết quá dài, chúng tôi chỉ xin đặc tâm lưu ý đến quyền quan trọng sau đây:

   - " quyền được huấn dạy con cái theo truyền thống và các giá trị tôn giáo, văn hoá, với các dụng cụ, phương tiện và cơ cấu tổ chức cần thiết " ( Familiaris consortio, n. 46).

Quyền vừa kể, và đó cũng là bổn phận, là quyền thiết yếu, khởi thủy, không ai có thể thay thế được và bất khả nhượng ( Familiaris consortio, n. 36).

Tuy nhiên, mặc dầu cha mẹ là những người huấn dạy đầu tiên và không thể thay thế đối với con cái, họ không phải là những người duy nhứt , bởi lẽ Quốc Gia và những tổ chức xã hội trung gian khác, cộng đồng tôn giáo chẳng hạn, vì mục đich nhằm đến, các tổ chức đó cũng có phận vụ giáo dục.

Nhưng cha mẹ, với tư cách là những người có trách nhiệm trước tiên, có quyền chọn nơi chốn và phương thức giáo dục , đáp ứng lại những xác tin luân lý và tôn giáo của mình, cũng như có quyền thiết lập và trợ lực các tổ chức giáo dục.

Vế phiá Quốc Gia, Quốc Gia có bổn phận bảo đảm các quyền vừa kể và tạo lập ra các điều kiện thiết thực để có thể thực hiện được các quyền đó ( Catechismo della Chiesa Cattolica, n. 2229).  

Hiểu như vậy, dựa trên nguyên tắc liên đới hỗ tương và phụ túc bảo trợ, Quốc Gia có bổn phận không những nhân nhượng, mà còn trợ lực về phương diện kinh tế, để thiêt lập cơ sở trường ốc tư thục, khi họ cần đến, bởi lẽ mục đích là nhằm triển nở hoàn hảo cho giới trẻ, là những công dân trong tương lai ( LC, n. 94).

Bởi đó chúng ta có thể xác quyết rằng, khi nào Quốc Gia cho rằng mình có độc quyền giáo dục, là vượt qua những gì thuộc lãnh vực của Quốc Gia và vi phạm đến công lý ( Gaudium et spes, n. 52). 

Dĩ nhiên phận vụ xã hội của gia đình không chỉ gồm tóm ở việc sinh sản và giáo dục:

   - " Các gia đình, đứng riêng rẽ hay gia nhập vào hiệp hội, có thể và phải chăm lo vào nhiều công tác phục vụ xã hội, nhứt là giúp đỡ cho những ai nghèo khổ, và dầu sao đi nữa chăm lo đến các con người và các tình trạng mà tổ chức tiên liệu và phụ cấp công quyền không có khả năng đạt được " ( Famiglia Christiana, n. 44).

Ở đây chúng ta thấy được liên đới hỗ tương và phụ túc bảo trợ đươn kết chặt chẽ với nhau.

Các gia đình được mời gọi đươn kết nhau thành môt mạng lưới liên đới hỗ tương, để đáp ứng lại ngoài ra các nhu cầu của cá nhân, còn có các nhu cầu của gia đình, của khu phố, trường học, bệnh xá và tất cả các thực tại địa phương khác, có liên hệ với mình.

Với hình thức đó, tình liên đới hỗ tương được thực hiện bởi các gia đình, có tính cách uyển chuyển và hữu hiệu hơn những gì co cơ cấu Quốc Gia cung cấp, bởi vì gia đình là chủ thể xã hội ở sát gần các cá nhân con người và các nhu cầu của họ hơn.

Nói cách khác tổ chức Quốc Gia không thể nghĩ rằng mình có thể giải quyết thoả đáng tất cả mọi vấn đề, có khả năng giải quyết thoả đáng được đều khắp đến cả xóm làng, địa phương, khu phố tất cả các nhu cầu của mỗi cá nhân, nếu không qua trung gian của gia đình. Và chính nguyên tắc phụ túc bảo trợ là điều cần thiết đứng ra bênh vực sự trung gian đặc biệt không thể thiếu đó. 

Đức Thánh Cha Gioan Phaolồ II cho biết

   - " phận vụ xã hội của gia đình cũng được mời gọi thể hiện dưới hình thức can thiệp vào chính trị: điều đó có nghĩa là gia đình là chủ thể đầu tiên phải tác động để cho luật lệ và cơ chế Quốc Gia không những không xúc phạm, mà còn trợ giúp và tích cực bênh vực các quyền và bổn phận của gia đình " ( Famiglia Cristiana, n. 44).

Về phía mình, Quốc Gia phải nhận biết gia đình là

   - " một tổ chức xã hội có quyền được hưởng quyền chính đáng của chính mình và tiên khởi " ( Dignitas hominis, n. 5).

và bởi đó trong các mối liên hệ với gia đình, Quốc Gia có bổn phận phải tuân giữ nguyên tắc liên đới hỗ tương:

   - " Trong uy thế của nguyên tắc vừa kể, Quốc Gia không thể, cũng không được tước bỏ khỏi gia đình những phận vụ mà gia đình tự mình có thể chu toàn được hoặc bằng cách tự do liên hiệp với những gia đình khác, trái lại Quốc Gia phải tích cực dành mọi dễ dàng và khuyến khích tối đa sáng kiến có trách nhiệm của các gia đình. Xác tín rằng những gì tốt đẹp của gia đình cấu tạo nên giá trị thiết yếu và bất khả nhượng cho cộng đồng dân sự, các cơ quan công quyền phải làm hết sức có thể để bảo đảm cho các gia đình tất cả những sự trợ giúp knh tế, xã hội, giáo dục, văn hoá, mà gia đình cần có để chu toàn các trách nhiệm của mình, theo phương thức xứng đáng với phẩm giá con người " ( Famiglia cristiana, n. 45). 

Như vậy trong Huấn Dụ Xã Hội của Giáo Hội, có một quan niệm chính trị mà không thể chỉ gồm tóm tất cả trong các chính đảng, chính quyền và quốc hội:

   - " Giữa cá nhân con người và xã hội chính trị, quốc gia và quốc tế, cần phải có các hiện thể chính trị - tham dự sống động và đầy nghị lực...như là tổ chức nối kết của đường lối chính trị đều khắp, được sống một cách có trách nhiệm và tích cực bởi những chủ thể tự nhiên trong lòng quốc gia...Gia đình, trong nội trạng đa chủ thể chính trị đó, cũng phải đảm lấy trách nhiệm của mình và hành xử sứ mạng chính trị mà các chủ thể khác không thể thực hiện được " ( Toso Mario, " Solidarietà e sussidiarietà nell'insegnamento sociale della Chiesa", cit., 546).

 

Kết luận.

Lần buớc theo những văn kiện lịch sử, nền  tảng thần học và nhân bản luận trong các lần viết vừa qua, chúng ta có thể khẳng định rằng các nguyên tắc liên đới hỗ tương và phụ túc bảo trợ không những là nền tảng các Huấn Dụ Xã Hội của Giáo Hội, mà còn là hai nguyên tắc liên  hệ bổ túc chặt chẻ cho nhau.

Những ảnh huởng tương quan mà chúng ta đã có dịp duyệt qua, cho phép chúng ta xác định hai nguyên tắc vừa kể như là hai mặt của một huy chương.

Nguyên tắc phụ túc bảo trợ có thể được định nghĩa như là thuốc khử độc chống lại thái độ tập quyền, tập thể hóa, độc quyền hoá, toàn trị hoá.

Chúng ta thử nghĩ đến một xã hội được tổ chức có liên hệ, trong đó mỗi từng lớp hành xử phận vụ không thể thay thế của mình và được các cơ chế ở cấp bậc cao hơn trợ lực để có thể thi hành.

Tuy vậy, chúng ta không nên xem nguyên tắc vừa kể như là những gì tách biệt khỏi nguyên tắc kia, nguyên tắc liên đới hỗ tương, nếu không áp dụng, có nguy cơ đặt nặng quá vào cá nhân chủ nghĩa, phân chia xóa nát xã hội và mỗi con người hay mỗi tổ chức tự đóng kín thành những khu vực nhỏ bé.  

Lý do tại sao bên cạnh phụ túc bảo trợ cần phải có liên đới hỗ tương, chúng ta có thể quy hướng về con người.

Thật vậy, nếu mỗi người chúng ta đều khác nhau, nhưng chúng ta đều đồng đẳng như nhau, ví tất cả chúng ta đều là con người.

Mỗi người chúng ta đều có phẩm giá như nhau, các quyền bất khả xâm phạm như nhau và có bổn phận như nhau trong xã hội. 

Nguyên tắc phụ túc bảo trợ chuẩn định giá trị sự giàu có của sự khác biệt, liên đới hỗ tương đặc tâm lưu ý đến giá trị của phẩm giá và quyền bình đẳng.

Hiểu như vậy, điều hiển nhiên là các tổ chức xã hội ở bậc cao hơn - trong ý nghĩa chúng ta đề cập đến trong các lần  viết của chủ đề đang bàn - phải định chuẩn giá trị của tự do và tự lập của các cá nhân và tổ chức xã hội ở cấp bậc thấp hơn, nhưng vẫn luôn luôn trong trong bối cảnh bình đẳng, liên đới hỗ tương và bảo toàn công ích.

Nếu không, các tổ chức ở bậc cao hơn dành đặc quyền và coi trọng luật lệ của cá nhân uy quyền hay của nhóm mạnh hơn. Giữa bao nhiêu ví dụ, chúng ta đã thấy được trong lãnh vực làm việc và gia đình. 

Nguyên tắc phụ túc bảo trợ muốn rằng cơ chế Quốc Gia không thay thế các cá nhân đơn độc cũng như các hiệp hội, tổ chức xã họi trung gian, trong việc tôn trọng phẩm giá của họ.

Nhưng nguyên tắc liên đới hỗ trợ đòi buộc Quốc Gia không được bỏ bê việc làm và gia đình để cho tư bản chủ nghĩa bốc lột tùy hỷ hay khoán trắng cho cá nhân chủ nghĩa man rợ.

Quốc Gia phải đứng ra bảo vệ quyền của các công nhân và gia đình yếu thế, bằng cách định chế động tác làm việc và đời sống gia đình trong khuôn viên luật pháp về quyền và bổn phận.

Nói cho cùng nguyên tắc liên đới hỗ tương đòi buộc cơ chế Quốc Giă phải can thiệp vì công ích.

Với lằn mức nào?

Với định điểm quân bình nào ?

Mỗi lần cần quyết định can thiệp, hành xử cơ chế Quốc Gia phải tìm lằn mức và định điểm quân bình đó, khởi đầu từ tự do của con người, và luôn luôn dựa trên hai nguyên tắc được đề cập của Huấn Dụ Xã Hội của Giáo Hội, làm thế nào trong quyết định cả hai nguyên tắc phải hoà hợp với nhau.

Hai nguyên tắc vừa kể, như chúng ta đã thấy trong những phần được viết trước, không đối nghịch nhau mà bổ túc cho nhau, nguyên tắc nầy không thể thiếu nguyên tắc kia trong khi áp dụng, nếu muốn đó là áp dụng chính đáng.

Thật vậy, nếu phải chuẩn định giá trị của cá nhân con người và của các tổ chức xã hội ở cấp bậc thấp hơn, đó là để cho cá nhân cũng như các tổ chức đang bàn có thể góp phần trợ lực tốt đẹp hơn vào công ích, nghĩa là để cho cá nhân và các tổ chức thể hiện được tốt đẹp hơn tình liên đới hỗ tương, chớ không phải để cho họ " tách riêng, đóng khung, tự lập " nhằm tthực hiện mục đích hoàn toàn cá nhân và riêng tư phe nhóm. 

Như vậy, khi cơ quan công quyền can thiệp là can thiệp để thiết lập lại quyền bình đẳng, khiến cho tất cả đều là nhân vật chính, chớ không phải chỉ một vài người, một vài nhóm có đặc quyền.

Phụ túc bảo trợ là nguyên tắc trợ lực cho liên đới hỗ tương và ngược lại.    

 

Tác giả:  Tiến sĩ Nguyễn Học Tập

Nguyện xin THIÊN CHÚA chúc phúc và trả công bội hậu cho hết thảy những ai đang nỗ lực "chắp cánh" cho Quê hương và GHVN bay lên!