Trang Chủ Hòa Bình là kết quả của Công Lý và Tình Liên Đới (Is 32,17; Gc 3,18; Srs 39) - Peace As The Fruit Of Justice and Solidarity Quà tặng Tin Mừng
Thánh Kinh Công Giáo
Lời Chúa Mỗi Ngày
Cầu nguyện bằng email
Hội Đồng Giám Mục VN
Liên Lạc

Văn Kiện Vatican 2

Lectio divina

Suy Niệm & Cầu Nguyện

Video Giảng Lời Chúa

Sách Bài Đọc UBPT

Nova Vulgata

GH. Đồng Trách Nhiệm

Học Hỏi Thánh Kinh

Giáo Huấn Xã Hội CG

Tuần Tin HĐGMVN

Giáo Sĩ Việt Nam

ThăngTiến GiáoDân

Bản Tin Công Giáo VN.

Chứng Nhân Chúa Kitô

Thánh Vịnh Đáp Ca

Phúc Âm Nhật Ký

Tin Vui Thời Điểm

Tin Tức & Sự Kiện

Văn Hóa Xã Hội

Thi Ca Công Giáo

Tâm Lý Giáo Dục

Mục Vụ Gia Đình

Tư Liệu Giáo Hội

Câu Chuyện Thầy Lang

Slideshow-Audio-Video

Chuyện Phiếm Gã Siêu

Các Tác Giả
  Augustinô Đan Quang Tâm
  Ban Biên Tập CGVN
  Bác sĩ Ng Tiến Cảnh, MD.
  Bác Sĩ Nguyễn Ý-Đức, MD.
  Bùi Nghiệp, Saigon
  Br. Giuse Trần Ngọc Huấn
  Cursillista Inhaxiô Đặng Phúc Minh
  Dã Quỳ
  Dã Tràng Cát
  Elisabeth Nguyễn
  Emmanuel Đinh Quang Bàn
  EYMARD An Mai Đỗ O.Cist.
  Fr. Huynhquảng
  Gia Đình Lectio Divina
  Gioan Lê Quang Vinh
  Giuse Maria Định
  Gm. Giuse Đinh Đức Đạo
  Gm. Giuse Vũ Văn Thiên
  Gm. JB. Bùi Tuần
  Gm. Nguyễn Thái Hợp, op
  Gm. Phêrô Nguyễn Khảm
  Gs. Đỗ Hữu Nghiêm
  Gs. Ben. Đỗ Quang Vinh
  Gs. Lê Xuân Hy, Ph.D.
  Gs. Nguyễn Đăng Trúc
  Gs. Nguyễn Văn Thành
  Gs. Phan Văn Phước
  Gs. Trần Duy Nhiên
  Gs. Trần Văn Cảnh
  Gs. Trần Văn Toàn
  Hồng Hương
  Hiền Lâm
  Hoàng Thị Đáo Tiệp
  Huệ Minh
  HY. Nguyễn Văn Thuận
  HY. Phạm Minh Mẫn
  JB. Lê Đình Nam
  JB. Nguyễn Hữu Vinh
  JB. Nguyễn Quốc Tuấn
  Jerome Nguyễn Văn Nội
  Jorathe Nắng Tím
  Jos. Hoàng Mạnh Hùng
  Jos. Lê Công Thượng
  Jos. Vinc. Ngọc Biển, SSP
  Joseph Vũ
  Khang Nguyễn
  Lê Thiên
  Lm. Anmai, C.Ss.R.
  Lm. Anphong Ng Công Minh, OFM.
  Lm. Anrê Đỗ Xuân Quế op.
  Lm. Antôn Nguyễn Văn Độ
  Lm. Đan Vinh, HHTM
  Lm. Đỗ Vân Lực, op.
  Lm. G.Trần Đức Anh OP.
  Lm. Giacôbê Tạ Chúc
  Lm. Gioan Hà Trần
  Lm. Giuse Hoàng Kim Đại
  Lm. Giuse Lê Công Đức
  Lm. Giuse Ngô Mạnh Điệp
  Lm. Giuse Vũ Thái Hòa
  Lm. Inhaxio Trần Ngà
  Lm. JB Nguyễn Minh Hùng
  Lm. JB Trần Hữu Hạnh fsf.
  Lm. JB. Bùi Ngọc Điệp
  Lm. JB. Vũ Xuân Hạnh
  Lm. Jos Cao Phương Kỷ
  Lm. Jos Hoàng Kim Toan
  Lm. Jos Lê Minh Thông, OP
  Lm. Jos Nguyễn Văn Nghĩa
  Lm. Jos Phạm Ngọc Ngôn
  Lm. Jos Trần Đình Long sss
  Lm. Jos.Tuấn Việt,O.Carm
  Lm. Lê Quang Uy, DCCT
  Lm. Lê Văn Quảng Psy.D.
  Lm. Linh Tiến Khải
  Lm. Martin Ng Thanh Tuyền, OP.
  Lm. Minh Anh, GP. Huế
  Lm. Ng Công Đoan, SJ
  Lm. Ng Ngọc Thế, SJ.
  Lm. Ngô Tôn Huấn, Doctor of Ministry
  Lm. Nguyễn Hữu An
  Lm. Nguyễn Thành Long
  Lm. Pascal Ng Ngọc Tỉnh
  Lm. Pet. Bùi Trọng Khẩn
  Lm. Phêrô Phan Văn Lợi
  Lm. Phạm Văn Tuấn
  Lm. Phạm Vinh Sơn
  Lm. PX. Ng Hùng Oánh
  Lm. Raph. Amore Nguyễn
  Lm. Stêphanô Huỳnh Trụ
  Lm. Tôma Nguyễn V Hiệp
  Lm. Trần Đức Phương
  Lm. Trần Mạnh Hùng, STD
  Lm. Trần Minh Huy, pss
  Lm. Trần Việt Hùng
  Lm. Trần Xuân Sang, SVD
  Lm. TTT. Võ Tá Khánh
  Lm. Vũ Khởi Phụng
  Lm. Vĩnh Sang, DCCT
  Lm. Vinh Sơn, scj
  Luật sư Đoàn Thanh Liêm
  Luật sư Ng Công Bình
  Mẩu Bút Chì
  Mặc Trầm Cung
  Micae Bùi Thành Châu
  Minh Tâm
  Nguyễn Thụ Nhân
  Người Giồng Trôm
  Nhà Văn Hương Vĩnh
  Nhà văn Quyên Di
  Nhà Văn Trần Đình Ngọc
  Nhạc Sĩ Alpha Linh
  Nhạc Sĩ Phạm Trung
  Nhạc Sĩ Văn Duy Tùng
  Phaolô Phạm Xuân Khôi
  Phó tế Giuse Ng Xuân Văn
  Phó tế JB. Nguyễn Định
  Phùng Văn Phụng
  Phạm Hương Sơn
  Phạm Minh-Tâm
  PM. Cao Huy Hoàng
  Sandy Vũ
  Sr. Agnès Cảnh Tuyết, OP
  Sr. M.G. Võ Thị Sương
  Sr. Minh Thùy, OP.
  Têrêsa Ngọc Nga
  TGM. Jos Ngô Quang Kiệt
  TGM. Phaolô Bùi Văn Đọc
  Thanh Tâm
  thanhlinh.net
  Thiên Phong
  Thy Khánh
  Thơ Hoàng Quang
  Tiến Hùng
  Tiến sĩ Nguyễn Học Tập
  Tiến Sĩ Trần Mỹ Duyệt
  Trầm Tĩnh Nguyện
  Trầm Thiên Thu
  Trần Hiếu, San Jose
  Vũ Hưu Dưỡng
  Vũ Sinh Hiên
  Xuân Ly Băng
  Xuân Thái
Nối kết
Văn Hóa - Văn Học
Tâm Linh - Tôn Giáo
Truyền Thông - Công Giáo
  Tâm Lý Giáo Dục
CON CÁI NHÌN VỀ CHA MẸ NHƯ THẾ NÀO?! (ẢNH HƯỞNG CỦA CHA MẸ TRÊN TUỔI TRẺ CỦA CON CÁI)

Trần Mỹ Duyệt

Con cái thường nhìn lên cha mẹ một cách rất kỹ, quan sát những hành động của cha mẹ, và hiểu cha mẹ hơn phần đông cha mẹ vẫn nghĩ rằng mình hiểu con cái mình. Như vậy, hậu quả sẽ như thế nào, nếu con cái không tìm được những hình ảnh tốt, những gương sáng từ cha mẹ?

Chúng ta thường có khuynh hướng không mấy gần gũi với những người mà cung cách cư xử và lối sống bề ngoài ưa phô trương hoặc đề cao quyền lực. Như một tác động tự nhiên, những người dưới họ không chỉ xa cách họ, mà còn kín miệng và thận trọng trong lời ăn tiếng nói. Lý do duy nhất là tránh sự phiền phức cho mình, mà tiếng bình dân thường gọi là “vạ miệng”. Họ cũng biết rõ rằng, những người có quyền lực, có chút danh vọng hay đánh giá thấp và coi thường những người dưới quyền mình, cho rằng họ không xứng đáng để quan tâm đến. Hậu quả là có những điều người dưới muốn nói với họ mà chẳng nói, hoặc bắt buộc phải nói thì chỉ nói cách dè chừng không tỏ lộ hết tâm tư của mình. Kết quả, những người có quyền lực hoặc danh giá thường chết với ảo tưởng rằng họ là những người quan trọng, hiểu biết tất cả. Đó cũng là tâm lý của con cái đối với cha mẹ, khi họ muốn dùng quyền làm cha mẹ, dùng ảnh hưởng để chế ngự, hoặc bắt chúng phải nghe theo ý họ, hoặc làm những gì họ muốn.

Thông thường, cha mẹ có một khuyết điểm rất lớn là không mấy quan tâm, không thường xuyên gần gũi, và nhận định về con cái đúng mức. Trong vai trò làm cha mẹ, phụ huynh vẫn thường tự cho mình có quyền trên con cái, hiểu rõ về con cái. Điều này phản ảnh qua câu nói mà cha mẹ vẫn thường dùng để diễn tả về con cái: “Chúng nó con nít biết cái gì!” Hoặc “Đây là chuyện của người lớn.” Và hậu quả là con cái từ từ xa cách cha mẹ, dấu diếm nhiều điều mà nhẽ ra người làm cha mẹ cần phải biết để giáo dục, và hướng dẫn chúng.

Từ tuổi thơ qua tuổi vị thành niên và đến tuổi trưởng thành, những phán đoán và cái nhìn của cha mẹ phải được thay đổi phù hợp theo từng lứa tuổi. Cha mẹ cần biết rằng, tuổi thơ con cái luôn thần tượng cha mẹ, nhưng bước vào tuổi vị thành niên, thái độ thần tượng ấy biến thành thái độ chỉ trích, và ở tuổi trưởng thành, con cái mới chuyển qua thái độ từ từ thán phục căn cứ vào những gì cha mẹ nói và làm. Tóm lại, theo bản tóm lược dưới đây, ít nhất phải 30 tuổi trở lên, con cái mới có cái nhìn khách quan và lý trí hơn về cha mẹ. Và phải đợi đến 50 tuổi, lúc mà cha mẹ đã qua đời rồi mới thấy hối tiếc, vì khi cha mẹ còn sống đã không hiểu cha mẹ, và đã bỏ qua những bài học khôn ngoan của các ngài.

Dưới đây là bản tóm lược những gì người con nhìn về cha mẹ diễn tiến theo từng lứa tuổi. Nó không phải là một bảng khảo cứu tiêu chuẩn, nhưng chỉ là kinh nghiệm góp nhặt trong đời thường. Tuy nhiên, nó cũng giúp cho cha mẹ hiểu con cái nghĩ gì về mình theo từng lứa tuổi để ứng dụng trong vấn đề giáo dục:

4 tuổi: Ba có thể làm được bất cứ điều gì.
5 tuổi: Ba biết nhiều lắm.
6 tuổi: Ba thông minh hơn ba của bạn.
8 tuổi: Ba không biết gì nhiều.
10 tuổi: Ba! Lúc này khác với thời ba mới lớn. 
12 tuổi: Ba! Thật là ba không biết gì hết! Ba quá già đến nỗi không còn nhớ gì về tuổi trẻ của mình.
14 tuổi: Ba lỗi thời rồi! Ðừng quan tâm đến ông ấy.
21 tuổi: Ba cổ hủ và lỗi thời quá sức!
25 tuổi: Ba già rồi! Ba không biết nhiều về vấn đề này. 
30 tuổi: Ba có nhiều kinh nghiệm hơn, cần hỏi ý kiến ba.
35 tuổi: Tôi phải hỏi ý kiến ba trước xem sao đã.
40 tuổi: Chuyện này khó quá! Hỏi xem ba giải quyết như thế nào, vì ba khôn ngoan và có nhiều kinh nghiệm.
50 tuổi: Ba đã không còn nữa! Tiếc quá, vì đã không hiểu ba, nếu không tôi đã học hỏi được nhiều điều.

Tóm lại, các em từ nhỏ đến 8 hoặc 9 tuổi, thần tượng, coi trọng và hãnh diện về cha mẹ, mặc dù cha mẹ có tỏ ra thế nào ngay cả dùng quyền la mắng hoặc đánh phạt. Các em muốn liên kết cha mẹ với niềm vui, sự gần gũi và bắt chước những gì cha mẹ làm. Các em thích cha mẹ và muốn trở nên giống thần tượng của mình. Sở dĩ vậy, vì đối với các em, cha mẹ chính là những mẫu gương để các em lớn lên và phát triển.

Nhưng từ khi bước vào tuổi vị thành niên (từ 9 đến 13), các em bắt đầu nhìn cha mẹ bằng những cặp mắt khác, không ngây thơ, không tin tưởng, và cũng không ngưỡng mộ như trước. Ngược lại, dưới cặp mắt của các em lúc này cha mẹ không còn là thần tượng, nhưng trở thành một biểu tượng của sự quê mùa, lố bịch, thiếu văn minh, thiếu hiểu biết và đôi lúc rất đáng ghét. Qua những thái độ và cung cách ấy, đứa trẻ muốn nói với cha mẹ rằng “tôi không muốn ông bà nhìn tôi và đối xử với tôi như một đứa con nít nữa.”

Ở thời gian này, những lời nói hoặc những tư tưởng về con mình như: “Nó là đứa trẻ ngoan”, hoặc ngược lại “Nó hư lắm”, hay “xấu lắm” đều là những lời nói mang ý nghĩa tiêu cực đối với đứa trẻ. Vì ở tuổi này hư hay xấu đồng nghĩa với hư hỏng về luân lý, về đạo đức, và về luật pháp. Nó mang ý nghĩa tồi tệ, - cãi trả cha mẹ, bất mãn, phản đối, bất thường, thiếu cộng tác, thiếu tích cực trong cuộc sống.

Dù chấp nhận hay từ chối. Muốn hay không muốn, phụ huynh phải có cái nhìn, cung cách suy nghĩ và sống theo nhận thức khính trọng, tin tưởng của con cái. Loại bỏ đi những kiểu cách sống lỗi thời, thiếu đạo đức mà tuổi trẻ tức là con cái thường nhìn thấy nơi mình. Thí dụ, lôi thôi trong cách ăn mặc, lè nhè rượu chè, tình cảm bất chính, cãi vã, thiếu gương sáng trong đời tâm linh, và hôn nhân, gia đình đổ vỡ.

Tóm lại, bước vào giai đoạn vị thành niên là lúc tuổi trẻ bắt đầu phán đoán, phân tích tỷ mỷ về cung cách và lối sống của cha mẹ, nhất là sự tự do mà tuổi trẻ vẫn thường cho rằng cha mẹ “bất công” khi muốn làm gì thì làm, trong khi lại tỏ ra thiếu hiểu biết, thiếu thông cảm hoặc khó khăn với con cái.

Ngoài ra, thái độ canh chừng, bao bọc con thái quá cũng là điều mà tuổi trẻ khó chịu, phàn nàn và tìm cách tránh né. Ở đây không phải là yêu thương con, mà là làm cách nào để giáo dục, hướng dẫn con cái lớn lên, trưởng thành và sống tự lập với cuộc sống của nó. Theo dõi, lo lắng, quan tâm quá đáng từng miếng cơm, manh áo, đôi giầy, đôi vớ… khiến cho những đứa trẻ không còn chút tự do, tự lập, nhưng dẫn đến lệ thuộc vào cha mẹ. Một đứa trẻ như vậy sau này không đủ tự tin khi bước vào đời. Tại học đường hay môi trường xã hội, những đứa trẻ được cha mẹ bao che như vậy không những bị bạn bè chế riễu, bắt nạt, mà còn bị lừa đảo, vấp ngã bởi vì chúng không có cơ hội để học hỏi, để đối diện với những khó khăn cuộc sống.

Và tiếp đến, ở tuổi gần 20, thời gian chấm dứt tuổi vị thành niên. Đây cũng là giai đoạn khởi đầu cho tuổi trưởng thành. Câu hỏi ở tuổi này đơn giản chỉ là: “Tôi sẽ trở thành ai khi tôi cứ như thế này?” Để trả lời câu hỏi này, người trẻ bắt đầu nhìn lại quá khứ tuổi thơ của đời mình với những biến cố gây được ấn tượng, và ảnh hưởng của những người đã tạo nên những ấn tượng ấy không ai khác hơn là cha mẹ. Do tổng hợp những gì cần duy trì và những gì cần loại bỏ sẽ hình thành và phát triển về phẩm chất, nhân cách và cá tính sau này. Cung cách cử xử, nếp sống của cha mẹ sẽ ảnh hưởng, sẽ hòa nhập vào sự khôn ngoan, cố gắng, nhưng cũng nông nổi, bất thường giữa những chọn lựa tốt cũng như xấu của người con.

Lúc này cũng là lúc người trẻ chấp nhận mình có người cha, người mẹ bất toàn, không những giúp mình lớn lên, nhưng cũng đã từng gây cho mình những đau khổ. Điều này sẽ phản ảnh khi các em bắt đầu tập sống tự lập. Tuy nhận ra những giá trị của cha mẹ, nhưng con cái cũng có lúc nhìn lại những ảnh hưởng tiêu cực của cha mẹ. Dù sao cha mẹ cũng chỉ là con người, việc cần thiết là hãy học lấy những điểm tốt, những điều tích cực nơi cha mẹ.

“Cha mẹ tôi cũng chỉ là con người bất toàn. Yêu tôi nhưng cũng có nhiều khuyết điểm. Đừng kể những lỗi lầm cá nhân, họ luôn ở bên tôi mỗi khi tôi cần. Nhưng dù gì đó cũng không phải là những điều làm cản trở tôi thân mật, gần gũi với cha mẹ mình. Con biết cha mẹ vất vả vì con, yêu thương con, nhưng với yếu đuối và khuyết điểm, cha mẹ cũng từng làm con buồn, và làm cho con khóc. Nhưng tự thâm tâm, con vẫn yêu kính và biết ơn cha mẹ.”

Những nhận xét trên về cha mẹ của một người trẻ mới bước vào tuổi trưởng thành có thể làm cho nhiều phụ huynh ngạc nhiên lẫn khó chịu. Nhưng đó là những gì mà con cái đang nhìn về cha mẹ của mình. Dưới ánh sáng văn minh và cái nhìn tiến bộ về phẩm giá, về giá trị của con người, lúc này không còn là thời gian mà cha mẹ là chúa, là chủ, là quan tòa muốn xét xử, đánh phạt, la mắng, hoặc xúc phạm đến tinh thần, thể lý và tâm lý con mình lúc nào hoặc làm sao cũng được. Hoặc cha mẹ không chỉ sinh con ra, nuôi ăn cho lớn, rồi đẩy vào những trường tu thục, những trường đắt tiền với hy vọng con mình sau này sẽ thành tài, sẽ sống hạnh phúc, giầu sang là đủ. Nhưng trước hết, cha mẹ phải để ý đến sự phát triển về thể lý, về tâm sinh lý, về tâm lý, và về tâm linh đối với tương lai của con cái.

“Người cha khi nhắm mắt, vẫn chưa chết. Vì ông đã để lại những đứa con trên đời giống như ông” (Cách Ngôn 30:4) - When their father passes away, it is as if he hadn’t died, because he left behind sons who are like him. (Sirach 30:4). Người cha tốt, người mẹ tốt là người luôn biết tự hỏi: “Con cái tôi đang nhìn tôi như thế nào, và chúng học ở nơi tôi được những gì?”.

(Mời vào thăm trang nhà www.giadinhnazareth.org để tham khảo thêm những bài viết giá trị về tình yêu, hôn nhân, gia đình, giáo dục, và xã hội.)

Tác giả:  Tiến Sĩ Trần Mỹ Duyệt

Nguyện xin THIÊN CHÚA chúc phúc và trả công bội hậu cho hết thảy những ai đang nỗ lực "chắp cánh" cho Quê hương và GHVN bay lên!