NGƯỜI ĐÀN BÀ CANAAN VÀ MẸ MARIA

Hôm qua, chúng ta vừa mới long trọng mừng Lễ Mẹ Hồn Xác Lên Trời (15/08), một tháng nữa, chúng ta sẽ mừng Lễ Mẹ Sầu Bi (15/09). Hình ảnh người đàn bà ngoại giáo Canaan lẽo đẽo theo sau Đức Giêsu, rồi sụp lạy dưới chân Người, tự nhận mình là “chó”, để, xin Con Vua Đavít cứu chữa con bà, cũng chính là, hình ảnh của Đức Maria, Mẹ Hội Thánh, “Mẹ dân ngoại” luôn theo sát Đức Giêsu trên hành trình dương thế, và cuối cùng đứng dưới chân thập giá, tự nhận mình là “chó Mẹ”, Mẹ của toàn thể nhân loại đang lầm than vất vưởng, để, xin Vua cả trời đất cứu sống con mình. Bối Cảnh Phụng Vụ của Chúa Nhật Tuần XX Thường Niên, Năm A cho thấy Hội Thánh chính là Bí Tích Cứu Độ Phổ Quát, là Nhà Cầu Nguyện của muôn dân: kêu xin ơn cứu độ của Chúa cho toàn thể nhân loại.

BỐI CẢNH PHỤNG VỤ GIÚP HIỂU ĐÚNG LỜI CHÚA

Nếu không bám sát các Bản Văn Phụng Vụ, ta sẽ rất dễ tùy tiện gán cho Chúa nói những điều Chúa không nói. Chẳng hạn, với Bài Tin Mừng “Người thanh niên giàu có” của Thứ Hai Tuần XX Thường Niên, năm Chẵn, ta thường cho rằng anh ta có nhiều của cải vật chất, nhưng, Bài Tin Mừng không hề nói anh ta có bao nhiêu nhà, đất, siêu xe, hay tài khoản trong ngân hàng. Bài Tin Mừng chỉ cho thấy anh ta đã tuân giữ tất cả các điều răn. Anh ta hỏi về “điều tốt”, nhưng, Đức Giêsu lại hướng anh ta về “Đấng Tốt Lành”, bởi vì, “điều tốt” không thể làm cho anh ta sống đời đời, nhưng, chính “Đấng Tốt Lành” mới là Kho Tàng, là sự sống đích thực của anh ta. Anh ta buồn rầu bỏ đi, đây chưa chắc là một điều xấu, biết đâu, đó lại là một điều tốt: nếu anh ta thức tỉnh, chợt nhận ra: từ trước tới giờ anh ta chỉ lo làm “điều tốt”, mà lại, bỏ quên “Đấng Tốt Lành”, như Đáp Ca, Đnl 32: Thiên Chúa là Núi Đá sinh ra ngươi, ngươi lại coi thường, ngươi quên Thiên Chúa, Đấng đã sinh ra ngươi.

PHẢN BIỆN THIÊNG LIÊNG

Một “kinh nghiệm thần bí” (Mystical experience) phải bao gồm hai yếu tố: (1) khổ chế (Asceticism) và (2) sứ vụ tông đồ (Apostolic ministry). Vì thế, Thần Bí Kitô Giáo không thể tách rời khỏi “thập giá” của Đức Kitô và sứ mạng cứu rỗi các linh hồn. “Khổ chế” và “sứ vụ tông đồ” là phép thử cho mọi “kinh nghiệm thần bí”: Nếu “thần bí” nào làm cho ta trở nên kiêu ngạo, khước từ chiều kích “khổ chế vâng phục” như Đấng đã vâng lời Chúa Cha đến trần gian; và nếu “thần bí” nào không vì ích chung, mà, chỉ lo vun vén: danh dự, quyền lực, và những thứ khác cho bản thân mình hoặc cho nhóm mình, thì, đó không phải là “Thần Bí Kitô Giáo”.

SUY NIỆM VỀ “TIN” NHƯNG LIỆU CÓ “TIN”?

Khi suy niệm Bài Tin Mừng về người đàn bà Canaan tự nhận mình là “chó” để xin Đức Giêsu chữa lành cho con gái của bà, ta thường suy niệm về ba chiều kích của đức tin: (1) kiên trì; (2) phó thác; (3) khiêm nhường. Đây là mẫu số chung cho tất cả các Bài Tin Mừng về chữa lành, và về đức tin. Khi gặp những Bài Tin Mừng như thế, ta chỉ cần dùng thao tác “Ctrl F” là có thể thay thế “màu da trên xác chết”: từ “người đàn bà Canaan” sang “viên sĩ quan ngoại giáo”, rồi, “bà góa với ông quan tòa bất chính”, và rồi đối với tất cả những trường hợp tương tự như thế. Một bài suy niệm về “đức tin” như thế, là “tin dữ chưa”? Những chiêu trò và tiểu xảo của chúng ta có qua mặt được Chúa chăng?

VƯỢT LÊN TRÊN CÁI NHÌN LUÂN LÝ

Mỗi khi gặp Bài Tin Mừng về “lúa tốt và cỏ lùng”, “cá tốt và cá xấu”, ta thường nghĩ ngay đến chiều kích luân lý, với những lời đe dọa thật chính đáng về số phận đời đời của ta. Tuy nhiên, ta thử tiếp cận các dụ ngôn này với một cái nhìn khác, vượt lên trên luân lý thưởng phạt thông thường, để đạt đến chiều kích đức tin của Lời Mặc Khải, hầu, ta có thể vươn tới một đức ái hoàn hảo: lòng hiếu thảo của người con thơ kính sợ Cha hiền, chứ, không như người đầy tớ khiếp sợ ông chủ hà khắc. Bối Cảnh Phụng Vụ của Thứ Năm Tuần XVII Thường Niên, năm Chẵn với Lời Tổng Nguyện: Chúa là sức mạnh và là niềm trông cậy của chúng con, không có Chúa, chẳng có chi vững bền, chẳng có chi thánh thiện. Sức mạnh và niềm trông cậy của chúng ta là chính Chúa, chứ, không phải từ bất cứ thứ gì khác. Trong Bài đọc 1 Thánh Lễ, ngôn sứ Giêrêmia cho thấy: Đất sét ở trong tay người thợ gốm thế nào, thì, chúng ta cũng ở trong tay Thiên Chúa cũng như vậy. Vì thế, chúng ta phải mặc lấy tâm tình của vịnh gia trong Bài Đáp Ca, Tv 145: Đừng tin tưởng nơi hàng quyền thế, nơi người phàm chẳng cứu nổi ai. Họ tắt hơi là trở về cát bụi, dự định bao điều: ngày ấy tiêu tan. Phúc thay người được Chúa Trời nhà Giacóp phù hộ và cậy trông Chúa, Thiên Chúa họ thờ.

ĐỂ KÍN MÚC NGUỒN MẠCH TƯƠI MỚI CỦA LỜI CHÚA

Làm thế nào để kín múc nguồn mạch tươi mới của Lời Chúa? Thưa, phải bám sát Bối Cảnh Phụng Vụ, tránh “Duy Thánh Kinh” (Sola Scriptura): tách một đoạn, hoặc một câu Thánh Kinh ra khỏi Hội Thánh, nhất là, khỏi Phụng Vụ Thánh để suy niệm tùy ý. Ở đây, chỉ muốn nói đến hiện tượng “lười”: muốn biến bài “Homily” thành bài “Sermon” cho khỏe, hoặc muốn biến Lời Chúa thành “cái giá, cái móc” để treo những ý tưởng, và dụng ý riêng tư của mình, nhằm mục đích tấn công, hạ bệ, chì chiết một đối tượng nào đó. Có một sự khác biệt rất lớn giữa việc đọc Thánh Kinh “trong” và “ngoài” Thánh Lễ. Trong Các Giờ Kinh Phụng Vụ, kể cả, sau Bài Tin Mừng của giờ Kinh Sách, Thừa Tác Viên Lời Chúa cũng không xướng: “Đó là Lời Chúa” như trong Thánh Lễ. Với thói quen “lười lĩnh suy niệm Lời Chúa”, chúng ta thường gõ một câu Thánh Kinh vào Google, ví dụ: “Cứ yên tâm! Chính Thầy đây, đừng sợ!”, lập tức, chúng ta nhận được hàng loạt các kết quả, thế là, chúng ta nhảy vào “suy niệm các bài suy niệm”, chứ, không phải “suy niệm Lời Chúa”.

THINH LẶNG CỦA BẬC CHIÊM NIỆM
Với các nhà chiêm niệm, thinh lặng không phải là mục tiêu, lên tiếng cũng không phải là mục tiêu, Chúa mới chính là cùng đích và cứu cánh của mọi sự: giữa nói và không nói, họ đứng giữa như bàn cân, Chúa bên nào họ nghiêng về bên ấy, họ trao cho Chúa toàn quyền quyết định: họ có thể nói hoặc họ có thể im, nhưng, cả hai đều không làm họ lạc xa Chúa, và không làm họ đánh mất mình, giống như mặt hồ: có thể phản chiếu hình ảnh hoặc không phản chiếu, có sóng hoặc không có sóng, nước vẫn là nước; họ vẫn là họ, vẫn thuộc trọn về Chúa. 

CÁI XÀ MÀ CHÚA MUỐN TA LẤY RA KHỎI MẮT
Chúng ta thường biến dụ ngôn “Cái xà cái rác” thành một bài giảng luân lý, dạy ăn ngay ở lành, cách đối nhân xử thế trong việc xét đoán người khác. Tuy nhiên, Lời Chúa là Lời Mặc Khải vượt lên trên những giá trị nhân bản thông thường. Nếu đặt Bài Tin Mừng này trong Bối Cảnh Phụng Vụ của Thứ Hai Tuần XII Thường Niên, năm Chẵn, ta sẽ được Chúa mặc khải cho rất nhiều điều thú vị, để giúp ta sống tương quan với Chúa ngày một khăng khít hơn. 

KHÔNG THỂ LÀM NẾU CHÚA KHÔNG NÂNG ĐỠ
Lời Tổng Nguyện của Thứ Tư Tuần XI Thường Niên, năm Chẵn: Chúa ban sức mạnh cho những kẻ cậy trông, xin nghe lời chúng con cầu khẩn: loài người chúng con thân phận yếu hèn, không thể làm được chi nếu Chúa không nâng đỡ. Xin Chúa hằng tuôn đổ hồng ân, giúp chúng con giữ huấn lệnh Chúa truyền, mà chỉ muốn và làm những điều Chúa ưa thích.

HAI ĐỒNG KẼM CUỐI CÙNG
Câu in nghiêng của Bài Tin Mừng Thứ Bảy Tuần 9 Thường Niên, năm Chẵn là: Bà góa nghèo này đã bỏ vào thùng nhiều hơn ai hết. Tung Hô Tin Mừng: Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ. Bà góa nghèo quả thật có tâm hồn nghèo khó, bởi vì, bà đã bỏ đến cả hai đồng kẽm cuối cùng: tất cả những gì bà có, tất cả những gì để nuôi sống bà, bà đã bỏ cả “cái có”, lẫn “cái là” vào trong thùng tiền dâng cúng. Tiền dâng cúng Đền Thờ, được các tư tế dùng vào việc tế lễ và các việc khác của Đền Thờ, nhằm, chuyển cầu ơn Chúa xuống cho dân chúng: Thức ăn ngon ta đãi hàng tư tế, và, dân ta hưởng ân lộc dư đầy. 

PHẢI ĐỌC LỜI CHÚA KHI SUY NIỆM LỜI CHÚA
“Phải đọc Lời Chúa khi suy niệm Lời Chúa”, nhiều người sẽ nghĩ: lời này thật dư thừa, ấy thế mà, đó lại là một thực tế rất đáng chúng ta quan tâm. Chẳng hạn, khi thấy câu in nghiêng của Bài Tin Mừng Thứ Tư Tuần 10 Thường Niên, năm Chẵn: Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn, là lập tức, ta nhảy vào chửi bới mấy ông Kinh Sư, Pharisêu nệ luật, rồi dẫn chứng một loạt những lần họ tố cáo Đức Giêsu phá luật, đang khi đó, Bài Tin Mừng hôm nay không hề nhắc đến các Kinh Sư và những Người Pharisêu dù chỉ một lần. Nếu chúng ta không coi trọng việc giữ luật, thì, coi chừng chúng ta sẽ rơi vào chủ thuyết “đạo tại tâm”, cần chi phải đến nhà thờ, cần gì phải tham dự các lễ nghi tôn giáo, và cũng chẳng cần phải gia nhập Hội Thánh, chẳng cần phải chịu các phép bí tích. 

ĐAVÍT GỌI ĐẤNG KITÔ LÀ CHÚA THƯỢNG
Câu in nghiêng của Bài Tin Mừng Thứ Sáu Tuần 9 Thường Niên, năm Chẵn là: Sao người ta nói Đức Kitô là con vua Đavít. Đấng Cứu Thế sẽ xuất thân từ dòng dõi vua Đavít, đây là lời mà Thiên Chúa đã hứa tự ngàn xưa. Chính vua Đavít được Thánh Thần soi sáng để gọi Đấng Kitô là Chúa Thượng của mình. Thánh Gioan đã cảnh báo chúng ta: đừng có thần khí nào cũng tin, nhưng, Thần Khí nào tuyên xưng Đức Giêsu là Chúa, thì, đó mới chính là Thần Khí của Thiên Chúa, như khi thánh Phêrô tuyên xưng: Thầy là Đấng Kitô, Con Thiên Chúa hằng sống, thì, Đức Giêsu đã nói: không phải xác thịt hay máu huyết, nhưng, chính là Cha của Thầy đã mặc khải cho anh biết. 

THẾ NÀO: KHÔNG PHẢI LÀ BÀI SUY NIỆM LỜI CHÚA?
 Thế nào: không phải là một Bài Suy Niệm Lời Chúa? Thưa, đó là một bài suy niệm không cần phải đọc Lời Chúa và không cần quan tâm đến Bối Cảnh Phụng Vụ mà đoạn Thánh Kinh đó được đưa vào. Cứ hễ gặp đoạn Tin Mừng “giới luật yêu thương” là quất ngay hai điểm: (1) thái độ chống đối, gài bẫy của các Kinh Sư và những Người Pharisêu dành cho Đức Giêsu; (2) giới luật yêu thương bao gồm: mến Chúa và yêu người, mà bất chấp, Bài Tin Mừng hôm đó là của Mátthêu, của Máccô hay của Luca; bất kể, hôm đó là ngày thường hay Chúa Nhật.

THIÊN CHÚA CỦA NHỮNG KẺ TIN
Lời Tổng Nguyện của Thứ Tư Tuần 9 Thường Niên, năm Chẵn là: Chúa quan phòng mọi sự và an bài thật khôn ngoan, tất cả đều xảy ra như Chúa muốn, xin đẩy xa những gì nguy hại và rộng ban muôn điều lợi ích cho chúng con.

PHƯƠNG TIỆN VÀ CỨU CÁNH
 Câu in nghiêng của Bài Tin Mừng Thứ Ba Tuần 9 Thường Niên, năm Chẵn này: Của Xêda, trả về Xêda; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa. Chúng ta được Thiên Chúa dựng nên là một thể thống nhất hồn xác, những gì Chúa ban để nuôi dưỡng và chăm sóc phần “xác”, chúng ta cứ hưởng dùng, nhưng, hãy nhớ: đó chỉ là phương tiện để đạt tới cùng đích là chính Chúa, bao lâu phương tiện còn giúp ích, thì ta dùng, khi nào, phương tiện gây trở ngại khiến ta không thể đạt tới cứu cánh, thì, ta phải can đảm vứt đi: Của Xêda, trả về Xêda; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa. 

CẦU XIN ƠN CỨU ĐỘ CHO MỌI NGƯỜI
Câu in nghiêng của Bài Tin Mừng Thứ Sáu Tuần 8 Thường Niên Năm Chẵn là: Nhà Ta sẽ được gọi là nhà cầu nguyện của mọi dân tộc. Anh em hãy tin vào Thiên Chúa. Hội Thánh là Bí Tích Cứu Độ Phổ Quát, là tư tế, là dân thánh, cầu xin ơn cứu độ cho mình và cho toàn thể nhân loại. Hội Thánh là nhà cầu nguyện của mọi dân tộc. Cầu nguyện là một hành vi đức tin, có tin ta mới cầu nguyện: “luật cầu nguyện là luật đức tin” (lex orandi lex credendi).

TÌNH YÊU VÀ SỰ THẬT
Trong thư thứ nhất và thư thứ hai, thánh Gioan cho thấy: Tình yêu đối với nhau không đủ để làm cho các cộng đoàn được hợp nhất. Điều quan trọng là tất cả phải cùng tuyên xưng một đức tin, một chân lý. Thực tế là, vào cuối Thế Kỷ I, các cộng đoàn Kitô hữu bị đe dọa, bởi những lời tuyên truyền của những bậc thầy giả. Họ chủ trương rằng: Con Thiên Chúa đã không thật sự nhập thể. Điều này liên quan đến nền tảng của đức tin. Trước giáo thuyết sai lạc này, thánh Gioan mời gọi các Kitô hữu đề cao cảnh giác, khuyên họ trung thành sống theo giáo huấn của các Tông Đồ, thậm chí, cấm họ liên hệ với những người lạc giáo.

ƠN BIẾN ĐỔI CỦA CHÚA THÁNH THẦN
Lời Tổng Nguyện của Thứ Ba Tuần 7 Phục Sinh là: Xin Chúa cử Thánh Thần đến ngự trong tâm hồn chúng con, để Người biến đổi chúng con thành đền thờ vinh quang của Người. Chúng ta xin Chúa Thánh Thần ngự đến biến đổi ta thành “đền thờ vinh quang”, chứ không phải, ta ra sức “biến đổi” mình thành đền thờ cho Chúa, việc “biến đổi” là của Chúa Thánh Thần, còn, ta chỉ cộng tác bằng cách: mở cửa đón gió, mở lòng đón Chúa. 

ƠN QUY TỤ CỦA CHÚA THÁNH THẦN
Lời Tổng Nguyện của Thứ Tư Tuần 7 Phục Sinh là: Chúa đã sai Thánh Thần đến quy tụ muôn dân để lập nên Hội Thánh, xin cho cộng đoàn tín hữu chúng con đem hết nhiệt tâm phụng sự Chúa và luôn luôn hợp nhất cùng nhau.

TRỰC NGHIỆM - CÁI NHÌN CHIÊM NIỆM
Trực nghiệm không sinh ra từ tư duy, không là kết luận của một chuỗi lập luận logic, cũng không phải là thành quả của việc tích lũy đầy đủ kiến thức, chính vì thế mà, có những người đi Đàng Thiêng Liêng nhiều năm, mà vẫn không thấy, nhưng, có người chỉ trong một khoảnh khắc, lại thấy ra được: điều cốt lõi. Chúng ta có thể nói rất trôi chảy về khiêm nhường, về tự hủy, về các bậc chiêm niệm, nhưng, chỉ cần một lời trái ý, thì, toàn bộ sự hiểu biết ấy tan biến rất nhanh. Trực nghiệm không cần ta thông minh, nó chỉ cần ta thành thật, thành thật với phản ứng đang phát khởi, không tô màu, không dán nhãn, chỉ thấy, và khi thấy đủ sâu, một điều rất lạ xảy ra, không phải ta có thêm câu trả lời, mà là, các câu hỏi đã tự rơi mất.