Cha Vinh đang ngồi soạn bài giảng cho Thánh lễ Chúa Nhật thì điện thoại reo. Đầu dây bên kia là cha quản lý nhà hưu dưỡng linh mục, giọng trầm xuống: "Cha Vinh à, cha Bảo yếu lắm rồi, bác sĩ nói có lẽ không qua khỏi tuần này. Ngài có nhắc đến cha, muốn gặp mấy anh em học trò cũ, nếu được thì cha thu xếp lên thăm ngài."

Cha Vinh cúp máy, ngồi lặng rất lâu trước trang bài giảng còn dang dở. Cái tên "cha Bảo" vừa vang lên đã kéo cả một khoảng ký ức mười lăm năm trước ùa về, không phải những kỷ niệm êm đềm của đời tu, mà là những đêm cha từng nằm trong phòng nội trú chủng viện, úp mặt vào gối, cố không để bạn cùng phòng nghe thấy mình khóc.

Ngày ấy, cha Bảo là cha giám đốc ơn gọi, người nắm trong tay quyền quyết định ai được tiến bước, ai phải dừng lại. Cha Vinh, khi đó còn là thầy Vinh, một chủng sinh năm cuối, đã từng bị cha Bảo gọi lên phòng, nói thẳng rằng thầy "không có tinh thần vâng phục", rằng thầy "thiếu ơn gọi", chỉ vì một lần thầy dám góp ý thẳng thắn trong buổi họp về cách phân chia công việc phục vụ, một điều mà thầy tin là bất công với các thầy nhỏ tuổi hơn. Từ đó, thầy Vinh bị đưa vào một dạng "diện theo dõi đặc biệt", bị trì hoãn chịu chức phó tế một năm so với các bạn cùng lớp, dù không ai đưa ra được lý do rõ ràng nào ngoài những nhận xét mơ hồ, cảm tính. Có những buổi họp, thầy nghe kể lại rằng cha Bảo đã nói về mình trước các cha giáo khác bằng giọng điệu mỉa mai, như thể thầy là một trường hợp cá biệt cần phải dạy cho một bài học.

Năm ấy, thầy Vinh đã nghĩ đến việc rời chủng viện, không phải vì mất ơn gọi, mà vì thầy kiệt sức trước sự bất công mà mình không có cách nào chứng minh hay biện hộ. Chỉ nhờ một cha linh hướng khác, người đã âm thầm đồng hành, lắng nghe, và khuyên thầy đừng để một con người, dù đang nắm quyền quyết định, trở thành lý do khiến thầy đánh mất tiếng gọi mà thầy tin là đến từ chính Thiên Chúa, thầy mới đủ sức ở lại, đủ sức chịu đựng thêm một năm bị nhìn bằng ánh mắt nghi ngờ, để rồi cuối cùng cũng được tiến chức, dù muộn hơn bạn bè cùng lớp.

Mười lăm năm làm linh mục, cha Vinh hiếm khi nhắc lại chuyện cũ, ngay cả trong những buổi tĩnh tâm riêng. Cha vẫn dâng lễ, vẫn giảng về sự tha thứ cho giáo dân, vẫn tin mình đã bỏ qua chuyện xưa từ lâu. Nhưng chỉ một cuộc điện thoại báo tin cha Bảo hấp hối, cha mới nhận ra, có một góc trong lòng mình, cái góc ấy chưa bao giờ thật sự được dọn sạch, chỉ là cha đã quen sống chung với nó, như người ta quen sống chung với một vết sẹo cũ, tưởng đã lành nhưng vẫn còn ê ẩm mỗi khi trời trở gió.

Cha ngồi trước bàn thờ nhỏ trong phòng riêng, nhìn lên tượng chịu nạn, để cho những cảm xúc lộn xộn trong lòng tự do trào ra, không cố kìm nén như cha vẫn quen làm trước mặt giáo dân. Có cả sự giận dữ, dù đã nguội bớt nhưng vẫn còn đó. Có cả một câu hỏi cứ trở đi trở lại suốt bao năm: tại sao một người có trách nhiệm đào tạo, hướng dẫn những tâm hồn trẻ bước theo Chúa, lại có thể đối xử bất công với chính học trò của mình như vậy. Và cũng có cả một nỗi thương cảm mơ hồ, khi nghĩ đến hình ảnh cha Bảo bây giờ, một ông già gần chín mươi tuổi, nằm một mình trên giường bệnh, chờ đón cái chết.

Cha Vinh nhớ lại những năm làm linh mục của chính mình, những lần cha được giao nhiệm vụ đồng hành, hướng dẫn các thầy trong giai đoạn tập sự tại giáo xứ. Có những lúc, khi thấy một thầy nào đó cứng đầu, dám nói ngược ý mình, cha cũng từng cảm nhận trong lòng một cơn bực dọc dâng lên, một cám dỗ muốn dùng quyền của mình để "dạy cho một bài học", y hệt điều cha Bảo từng làm với cha. Mỗi lần như vậy, cha lại nhớ đến những đêm khóc thầm năm xưa, và cha tự nhủ, mình sẽ không bao giờ để nỗi đau người khác gây ra cho mình, biến thành nỗi đau mình gây ra cho người khác. Có lẽ, không nhận ra, chính cha Bảo, qua sự bất công của ông, đã vô tình dạy cho cha bài học lớn nhất về cách một người đào tạo không nên làm, và nhờ đó, cha đã cố gắng trở thành một người hướng dẫn khác hẳn, kiên nhẫn hơn, công bằng hơn, biết lắng nghe hơn.

Nhưng bài học ấy không xóa được vết thương. Cha Vinh hiểu rõ điều đó. Cha có thể đã trở nên tốt hơn nhờ chính nỗi đau ấy, nhưng điều đó không có nghĩa là nỗi đau chưa từng tồn tại, hay cha đã thật lòng buông bỏ được nó.

Cha quỳ xuống, chắp tay, và lần đầu tiên sau nhiều năm, cha cầu nguyện thẳng thắn về chuyện này, không né tránh, không vội vàng nói những lời tha thứ sáo rỗng mà lòng chưa thật sự sẵn sàng.

"Lạy Chúa, con không dám nói con đã hoàn toàn tha thứ cho cha Bảo, vì nếu con nói vậy lúc này, có lẽ con đang nói dối Chúa và dối chính mình. Con vẫn còn nhớ những đêm con khóc một mình, vẫn còn nhớ ánh mắt nghi ngờ của các cha giáo khác nhìn con suốt một năm trời, chỉ vì lời nhận xét của một người. Con không biết cha Bảo có bao giờ nhận ra mình đã bất công với con hay không, có bao giờ áy náy hay không. Nhưng lạy Chúa, dù lòng con vẫn còn đau, con xin chọn một điều: con không muốn mang oán hận này theo con đến cuối đời. Con không muốn khi cha Bảo nằm xuống, lòng con vẫn còn một góc reo mừng vì ông ấy phải trả giá, hay còn ấm ức vì chưa từng được nghe một lời xin lỗi. Xin giúp con phân biệt được, giữa việc còn đau và việc còn hận. Con nghĩ, con vẫn còn đau, lạy Chúa, nhưng xin đừng để con còn hận."

Cầu nguyện xong, cha Vinh không thấy lòng mình bỗng dưng nhẹ bẫng như trong những câu chuyện đẹp người ta hay kể. Cha vẫn thấy một chút nghẹn nơi ngực, một chút gì đó vẫn còn cứng lại khi nghĩ đến gương mặt cha Bảo năm xưa. Nhưng cha biết mình đã quyết định xong một điều: cha sẽ lên thăm.

Chiều hôm sau, cha Vinh đến nhà hưu dưỡng. Cha Bảo nằm đó, gầy guộc, hơi thở khó nhọc, đôi mắt từng sắc lạnh năm nào giờ chỉ còn là hai hốc sâu mờ đục. Nhận ra cha Vinh, cha Bảo cố mấp máy môi, run rẩy đưa tay ra. Cha Vinh nắm lấy bàn tay khô gầy ấy, không nói được gì nhiều, chỉ ngồi xuống bên giường.

"Cha... xin lỗi... ngày xưa... cha đã không công bằng với con," cha Bảo thều thào, từng chữ đứt quãng vì hơi thở yếu ớt. "Lúc đó cha... cứng nhắc quá... cha xin lỗi."

Cha Vinh cảm thấy nước mắt mình chảy xuống, không kìm được. Đó không phải là những giọt nước mắt của một chiến thắng, của một sự hả hê vì cuối cùng đã được nghe lời xin lỗi chờ đợi suốt mười lăm năm. Đó là những giọt nước mắt của một điều gì đó rất con người, rất thật, khi hai vết thương cũ, một bên là người đã gây ra, một bên là người đã chịu đựng, cùng chảy máu lần cuối trước khi khép lại.

"Con không giữ gì trong lòng đâu, thưa cha," cha Vinh nói, giọng khàn đi. "Con đã cầu nguyện rồi. Con chọn không hận cha."

Cha Bảo nhắm mắt lại, một giọt nước mắt lăn xuống khóe mắt nhăn nheo, và bàn tay ông siết nhẹ tay cha Vinh, như một lời cảm ơn không thành tiếng.

Ba ngày sau, cha Bảo qua đời. Trong Thánh lễ an táng, cha Vinh được mời đồng tế, và khi đến phần giảng, cha đứng lên, kể lại đôi điều về người thầy cũ, không tô hồng, không giấu đi những năm tháng khó khăn, nhưng cũng không một lời oán trách. Cha chỉ nói một câu, mà sau này nhiều người trong nhà thờ hôm ấy vẫn còn nhớ mãi:

"Có những người thầy dạy chúng ta bằng những bài học đẹp đẽ họ trao cho ta. Nhưng cũng có những người thầy, dù không cố ý, lại dạy ta bằng chính nỗi đau họ gây ra, để ta học được điều ngược lại với những gì họ đã làm. Con xin cảm ơn cha Bảo, vì ngay cả trong sự bất công ngày xưa, ngài cũng đã dạy con một bài học, bài học về việc con không bao giờ muốn trở thành người thầy như vậy với bất cứ ai. Và hôm nay, con muốn nói lời tạm biệt ngài, không phải bằng lòng hận thù con đã từng mang, mà bằng một lời cầu nguyện, xin Chúa đón nhận ngài vào lòng thương xót vô biên của Người, như Người vẫn hằng đón nhận tất cả chúng con, những kẻ yếu đuối và có lúc đã làm tổn thương nhau."  - Tủ sách dịch Công giào…

Người viết được đọc bài viết này hôm nay , trên trang mạng “Tủ sách dịch Công giáo”: một bài viết có lẽ ít ai muốn viết và đưa lên MXH , nhưng lại là một bài viết đáng để chia sẻ - không phải để phàn biện , để mổ xẻ hay vì bất cứ lý do con  người nào – nhưng là để có dịp nhìn sâu hơn vào tâm hồn mình…và – cám ơn Chúa – thấy hình như có chút nhẹ nhàng nào đó trong đầu và trong tim…

Có thật không câu chuyện trên đây ?

Có thể câu chuyện kể không có thật, nhưng tình huống xảy ra…thì chắc chắn là có thật và xảy ra đây/đó cũng như thời này / thời khác trong môi trường huấn luyện của Chủng viện…mà không mấy ai muốn đề cập đến , bởi dù sao đi nữa thì những người có trách nhiệm uốn nắn trong môi trường giáo dục Chủng viện cũng chỉ là “con người !”…với đầy đủ mọi “hỷ - nộ - ái - ố” cùng với cái “libido” và cái “ego” vô cùng thân phận trong những phán đoán, những nhận xét…và những quyết định về một “ứng sinh !” …Người viết chỉ có những tháng năm “mài đũng” chứ không “hành quyền”…nên nói chuyện phán đoán, nhận xét…với trách nhiệm của lương tâm…thì thú thật là chưa bao giờ dám nghĩ tới…Tuy nhiên trong thời gian làm mục vụ Giáo xứ - khi này/khi khác – cũng “đụng” những chuyện dở khóc dở cười…mà người viết chỉ biết hành xử theo cái thế “chẳng đặng đừng” của mình là nín nhịn cho êm cửa êm nhà, khỏi gây gương xấu cho bà con giáo dân và cũng giúp bản thân yên ổn tâm hồn, vì rồi mọi sự sẽ qua đi…Đúng vậy : mọi sự rồi sẽ qua đi , nhưng vẫn có chút “lấn cấn” nào đó…như viên sạn bé tí lẫn trong miếng bánh bông lan một lần nào đó chợt làm ê răng…

Và – qua trải nghiệm của người anh em Linh mục trên đây – người viết thấy chuyện ê răng không còn nữa, nhưng cái cảm giác ê răng…thì vẫn còn…

Điều người viết không tưởng, đấy là bầu khí hừng hực của MXH – không từ những người trong chuyện -  nhưng từ những mối làm ăn của cư dân mạng…mỗi khi họ chụp được một đề tài nào đấy giúp họ kiếm ra tiền…Thỉnh thoảng chứng kiến giòng ngôn từ tuôn ra từ miệng của một tay kiếm tiền như thế đó trên hầu như mọi ngày của MXH, người viết rùng mình : rùng mình vì những ngôn từ sắc như dao liên tục tuôn ra từ một cái miệng có vẻ như đã rất quen thuộc với những thứ “từ ngữ chợ trời”…và không hề thấy ngượng miệng…cũng như vấp váp…Cứ tưởng rằng những tiến bộ của khoa học sẽ mang lại cho hệ sinh thái của con người một bầu khí trong lành, nghĩa tình, cảm thông, nhưng…

Trở lại với câu chuyện của môi trường huấn luyện của Chủng viện thời người viết mài đũng…Đương nhiên là các vị bề trên cũng như quý Cha giáo là những đấng bậc tốt lành, gương mẫu , nhưng vẫn là những con người và – đã là con người – thì , như chúng ta đã nói với nhau , họ cũng mang nơi bản thân mọi giới hạn của phận người…Cho nên trong khi thi hành sứ vụ huấn luyện , có thể họ vẫn “LÀ” họ từ bản chất “người” đến cách hành xử nhiệm vụ của mình…Tuy nhiên nơi các ngài, Ơn Chúa vẫn thực hiện những lớn lao để Giáo Hội Chúa được tồn tại qua không biết bao nhiêu thế hệ những người thợ trong Vườn Nho của Chùa…

Ngưởi viết nhập Đại Chủng Viện vào cuối năm 1970…và nghe nói rằng Cha Bề Trên Chủng viện – khi mới nhận nhiệm vụ - là một con người khá là nghiêm khắc và khó khăn…Sau khi lớp nào an vị trong lớp đó rồi thì ngài sẽ đi rảo qua các nơi để xem xem giờ lao tác của anh em kết quả ra sao…và ngài sẵn sàng để yêu cầu làm lại nếu thấy chưa vừa ý…Thế nhưng đến thời của người viết…thì lại thấy ngài luôn luôn là một Bề Trên rất gần gũi , vui cười luôn…và rất hiền lành…Chủng viện có thói quen dịp bổn mạng  Cha Bề Trên thì tổ chức một buổi văn nghệ gọn gọi là văn nghệ bỏ túi…Cả nhà quây quần thành vòng tròn nhấm nháp một thứ gì đấy và có vài ba mục hài hài cho vui…Lần kia , người viết đóng vai thầy bói…và đi vòng vòng bói người này, người kia…bằng cách “sờ chân bói tính”…Dĩ nhiên là phải bịt mắt rồi – thầy bói mà…Đến chân của cha Bề - Trên, thầy bèn phán : chân to, bắp bự , hay đi lắm đây…và có lẽ thường xuyên là qua hàng xóm…Hàng xóm là một cộng đoàn nữ !!! Cả nhà vỗ tay cười…Người viết cứ tưởng là sẽ bị “phê bình !” , nhưng không…Chẳng những ngài không nói năng gì …mà sau này còn kể lại câu chuyện thầy bói mù ấy cho một vài vị vị vọng trong Giáo phận mỗi khi có dịp gặp người viết…Thế đấy, một vị vốn được coi là kỹ tính của một thời nhưng rồi lại dễ tính ở một thời khác…Thời gian và Ơn Chúa mang lại rất nhiều biến đổi…và có thể nói là biến đổi từng ngày…

Bản thân người viết vốn ít được cảm tình với các Đấng, các Bậc lo việc giáo dục ở Chủng viện cũng như sau này trong công tác chủ chăn , bởi có một dáng đi không “thuần” lắm : có chút nhún nhẩy , có chút hàng hai , có chút bệ vệ…Đi hưu được khoảng năm năm thì không còn cách nào để giải quyết cái đấu gối ngoài việc phải mổ và thay khớp…Vị bác sĩ phụ trách ca mổ cho biết là sẽ điều chỉnh lại khớp gối một chút cho thắng , bởi đôi chân người viết cong quá khiến bước đi có vẻ dị dạng và gây khó chịu, phản cảm…Thế nhưng cuối cùng thì ông cũng đành phải thú nhận là không điều chỉnh lại được bao nhiêu, vì cái “dáng” ấy là dáng hình thành từ thời trong dạ mẹ!!! Cho nên có thể cái dáng ấy gây khó chịu đấy nhưng lai là tác phẩm độc nhất vô nhị của Thiên Chúa Tạo Hóa mà người viết vui vẻ đón nhận dù không gây thiện cảm bao nhiêu…Biết sao được ! Tác phẩm của Tạo Hóa mà !!!

Vị Linh mục trong câu chuyện – Cha Vinh – trong ngày an táng Cha Bảo – đã được mời và đã chia sẻ : Có những người thầy dạy chúng ta bằng những bài học đẹp đẽ họ trao cho ta. Nhưng cũng có những người thầy , dù không cố ý , lại dạy chúng ta bằng chính nỗi đau họ gây ra …để ta học được điều ngược lại với những gì họ đã làm…

Lạy Chúa Giêsu,

Chúng con cảm tạ Chúa
vì tất cả những gì Chúa đã ban cho chúng con,
không chỉ những điều dễ chịu, tốt đẹp,
nhưng cả những hoàn cảnh khó khăn,
những va chạm, hiểu lầm và những điều làm chúng con không vui.

Hôm nay, nhìn vào câu chuyện của Cha Bảo và Cha Vinh,
chúng con nhận ra rằng:
nhiều khi chính những hoàn cảnh khó chịu
lại là cơ hội Chúa gửi đến
để chúng con nhìn lại chính mình…

Lạy Chúa,
chúng con thường dễ nhận ra lỗi của người khác
hơn là nhận ra cái “ego” đang ở trong chính mình.
Chúng con muốn người khác hiểu mình,
nhưng lại khó hiểu người khác;
muốn người khác xin lỗi mình,
nhưng lại ngại nhận lỗi;
muốn được tha thứ,
nhưng đôi khi lại khó tha thứ…

Xin Chúa giúp chúng con biết dừng lại,
đừng vội phản ứng khi bị tổn thương,
đừng để tự ái làm chủ trái tim,
nhưng biết tự hỏi:

“Chúa muốn dạy con điều gì qua hoàn cảnh này?”

Xin cho chúng con biết tận dụng
mọi hoàn cảnh trong cuộc sống
như một cơ hội để trưởng thành trong tình yêu.

Khi gặp điều trái ý,
xin cho chúng con học được sự khiêm nhường.

Khi bị hiểu lầm,
xin cho chúng con biết nhẫn nhục.

Khi bị tổn thương,
xin cho chúng con biết tha thứ.

Khi có khoảng cách với nhau,
xin cho chúng con biết chủ động bước đến.

Và khi đã làm tổn thương người khác,
xin cho chúng con đủ can đảm để nói:

“Tôi xin lỗi.”

Lạy Chúa,
xin giúp chúng con hiểu rằng
tha thứ không phải là yếu đuối,
nhưng là sức mạnh của tình yêu;
hòa giải không phải là thua cuộc,
nhưng là chiến thắng chính cái tôi của mình.

Xin cho chúng con biết biến
những điều đáng lẽ làm chúng con xa nhau
thành cơ hội để đến gần nhau hơn.

Xin cho câu chuyện của Cha Bảo và Cha Vinh
không chỉ là một câu chuyện về những khó khăn,
nhưng trở thành một lời nhắc nhở cho tất cả chúng con:

Đừng để cái “TÔI” lớn hơn tình yêu.
Đừng để tự ái lớn hơn tình huynh đệ.
Đừng để một vết thương nhỏ
trở thành bức tường ngăn cách.

Lạy Chúa Giêsu,
Chúa đã cầu nguyện cho những kẻ làm khổ mình:
“Lạy Cha, xin tha cho họ.”

Xin cho chúng con cũng biết học nơi Chúa
con đường của tha thứ và hòa giải.

Xin biến đổi trái tim chúng con,
để từ những hoàn cảnh khó chịu,
Chúa làm nên những con người
biết khiêm nhường hơn,
bao dung hơn,
yêu thương hơn
và gần Chúa hơn.

Và nếu hôm nay trong cuộc đời chúng con
đang có một người mà chúng con chưa thể tha thứ,
một người mà chúng con đang giận,
một người mà chúng con đang tránh né,
xin Chúa ban cho chúng con
ơn can đảm để bước thêm một bước về phía họ.

Xin cho chúng con biết thắng cái “ego”
bằng tình yêu,
thắng tổn thương bằng tha thứ,
thắng chia rẽ bằng hòa giải,
và thắng sự ích kỷ bằng lòng quảng đại.

Lạy Chúa,
xin biến mỗi hoàn cảnh của đời chúng con
thành một trường học của tình yêu,
để sau mỗi thử thách,
chúng con không trở nên cứng lòng hơn,
nhưng trở nên giống Chúa hơn.

Chúng con cảm tạ Chúa
vì Chúa có thể làm cho mọi sự
sinh ích cho những ai yêu mến Chúa…

Lm Giuse Ngô Mạnh Điệp