(Chúa Nhật
III Mùa Chay C)
Có thể nói một
trong những đặc tính của thời đại hôm nay đó là tính thời sự. Chỉ ngồi trước
màn ảnh truyền hình một lát hoặc lướt sóng viễn thông thì ta có thể biết
khá tường tận nhiều sự việc vừa xảy ra trên thế giới. Giữa khối lượng thông tin thì xem ra nhóm “hung tin” (tin dữ) hình như đang chiếm thế thượng phong về tần suất được
tường thuật, chẳng hạn như: chiến tranh, dịch bệnh, động đất, sống thần, lũ
lụt, khủng bố, hỏa hoạn, bão tuyết…
Trước những tai
ương hoạn nạn thì có những phản ứng khác nhau. Có người thì điềm nhiên như sự
xảy ra là ở đâu đâu, không liên hệ gì đến mình. Cũng có người lúc đầu vẫn có cảm xúc ít nhiều nhưng rồi dần dà nghe thấy quá
nhiều tai ương hoạn nạn, nên dần hóa thành vô cảm. Vô cảm trước hoạn nạn
mà tha nhân đang gánh chịu là một thái độ đáng trách. Tuy nhiên có một phản
ứng thoạt xem ra không đáng trách nhưng thật tai hại. Có thể gọi phản ứng này
với câu nói ngoài miệng hay lời thầm trong lòng của những người thuộc hạng
này: “Hú hồn, may quá, mình vẫn bình yên, mình may mắn hơn! Hay mình đang xứng
đáng?”.
Trước các biến
cố cuộc đời, người ta vốn quen kết luận theo quy luật nhân quả “ở hiền thì gặp
lành; làm ác thì chuốc dữ”. Chính vì thế khi một tai ương hay hoạn nạn xảy đến
cho người này, người kia, thì người ta dễ quy kết nguyên nhân là do tội, do lỗi
của các nạn nhân hay của mẹ cha, ông bà họ trước đây. Liên hệ nhân quả cách hàm hồ là một trong những sai lầm của con người xưa
nay không hiếm, kể cả nhiều đấng bậc vị vọng.
Một tai ương,
hoạn nạn xảy ra, có thể là do sự vận động của giới tự nhiên theo quy luật của
nó như chuyện hết mưa thì trời lại nắng.., cũng có thể là do tác động của con
người như chuyện biến đổi khí hậu bất thường do hiệu ứng nhà kính…, cũng có thể
là do lỗi hay tội của người này, tập thể kia gây ra cho chính bản thân họ hay
cho tha nhân, chẳng hạn như chiến tranh hoặc nhiều tai nạn giao thông…Là Kitô
hữu, chúng ta vốn tin nhận rằng mọi người đều là anh chị em với nhau, có cùng
một Cha trên trời thì không thể nào có thái độ vừa tắc trách vừa đáng trách
trước các hoạn nạn, tai ương mà tha nhân đáng gánh chịu đó đây. Trái lại, chúng
ta cần phải tích cực liên đới với họ và đồng thời phải biết cảnh tỉnh bản thân
để hoán cải và đổi thay ngay hôm nay.
Sống
tình liên đới: Thiên
Chúa chúng ta tôn thờ không phải là một ông chủ vô tình hay một vị thần bàng
quan với con dân. Khi mạc khải cho Môsê biết mình là “Thiên Chúa của Abraham,
Thiên Chúa của Isaác, Thiên Chúa của Giacóp”, thì Người muốn khẳng định rằng
Người mãi đồng hành thiết thân với dân Người tuyển chọn và Người không bao giờ
bỏ rơi dân Người. “Đức Chúa phán: “Ta đã thấy rõ cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai
Cập, Ta đã nghe tiếng chúng kêu than vì bọn cai hành hạ. Phải, Ta biết các nỗi
đau khổ của chúng. Ta xuống giải thoát chúng khỏi tay người Ai Cập…”(Xh 3,7-10) (Bài đọc 1). Sự liên đới của Thiên Chúa đã nên phổ quát và trọn hảo khi
trao ban chính Người Con Một vì nhân loại chúng ta. “Thiên Chúa yêu thế gian
đến nỗi đã ban Con Một, để ai tin vào Con của Người thì khỏi phải chết, nhưng
được sống muôn đời…” (Ga 3, 16-17).
Sống tình liên
đới với tha nhân, đặc biệt trong những hoàn cảnh hoạn nạn, tai ương mà tha nhân
đang gánh chịu, thì trước hết cần ý thức rằng có thể do sự thiếu sót hay do tội
lỗi của chính chúng ta đã làm cho tha nhân phải gánh chịu các cảnh bỉ cực ấy. Thứ
đến, nếu giả như chúng ta “vô can” trong các hoạn nạn, tai ương ấy thì chuyện
“máu chảy, ruột mềm” hay chuyện “một con ngựa đau cả tàu không ăn cỏ” là chuyện
tự nhiên, đương nhiên phải có trong nghĩa tình anh em một nhà, cùng một Cha
trên trời. Hơn nữa, trong niềm tin, chính tội lỗi mới là tai ương, hoạn nạn
đáng sợ nhất.
Biết
cảnh giác và tỉnh thức để hoán cải: Thánh
Tông Đồ dân ngoại lưu ý: “Ai tưởng mình đứng vững, thì hãy coi chừng, kéo ngã”
(1Cr 10,12). Trước chuyện một số người Galilê bị tổng trấn Philatô giết, khiến
máu họ đổ ra hòa lẫn với máu tế vật họ đang dâng hoặc chuyện mười tám người bị
tháp Silôê đổ xuống đè chết, Chúa Giêsu đã cảnh báo người đương thời rằng chớ
vội quy kết rằng họ có tội hoặc cho rằng mình vô tội hay đang xứng đáng, nhưng
phải biết tỉnh thức mà sám hối ăn năn. (Bài Tin Mừng).
“Chưa tận thế
đâu”. Một câu nói rất có thể có ích khi nhắc nhớ chúng ta chớ hấp tấp, nóng vội
mà quên đi quy luật của thời gian. Tuy nhiên câu nói trên cũng có thể tố cáo sự
thiếu cảnh giác và tỉnh thức của chúng ta. Nhiều tổ chức, nhiều chương trình,
kế hoạch hay công việc đòi hỏi có thời gian tính. “Dục tốc bất đạt” vốn là kinh
nghiệm đã có từ ngàn xưa. Thế nhưng, trong chuyện sửa
sai, nhiều khi không thể để đến ngày mai, vì sẽ không còn có cơ hội hoặc vì hậu
quả xấu đã ra trầm trọng, thành tình trạng di căn, khó có thể khắc phục. Đừng để đến ngày mai những gì chúng ta có thể làm trong ngày hôm nay để
sống tình liên đới với tha nhân, cách riêng trong việc hoán cải tâm hồn.
Thiên Chúa là Cha giàu lòng xót thương, luôn kiên nhẫn
đợi chờ kẻ lầm lạc ăn năn trở về. Tuy nhiên dòng đời mỗi người chúng ta lại có
ngần, có hạn. Sau ba năm không có trái, chỉ làm hại đất thì đến năm thứ tư, dù
được vun xới và bón phân mà cây vả vẫn không sinh trái thì nó sẽ bị chặt đi
(x.Lc 13,6-9).
Lm. Giuse
Nguyễn Văn Nghĩa – Ban Mê Thuột